Å balansere vedhogst og karbonlagring i høglandet i Etiopia

Tørre skogar får sjeldan same merksemd som tropiske regnskogar, men dei spelar ei nøkkelrolle for både naturmangfald og menneskelege levekår. Ei ny doktorgradsstudie av Bianca Kassun løftar fram den viktige rolla til den tørre afromontane skogen i Desa’a i Nord-Etiopia.

Tørre skogar er blant dei mest truga og minst studerte økosystema i verda. Dei står under aukande press frå klimaendringar, arealendringar, beite og befolkningsvekst. Samstundes gir dei brensel, karbonlagring, jordsmonnsvern, ville matressursar, medisinplanter og biologisk mangfald.

– Desse skogane kan sjå glisne ut, men dei leverer heilt nødvendige tenester kvar einaste dag, seier doktorgradsstipendiat Kassun.

– Dei hjelper lokalsamfunn gjennom tørkeperiodar, dei lagrar karbon, og dei gir mat og energi til tusenvis av hushald.

Fordeling av økosystemtenester

I doktorgraden sin har Kassun kartlagt korleis sentrale økosystemtenester er fordelte i Desa’a-skogen, analysert korleis desse tenestene har endra seg over 35 år, og identifisert dei avvegingane som oppstår når skogen blir brukt til brensel, jordbruk og klimadamping.

Arbeidet viser kvar skogen gir størst gevinst, kva faktorar som styrer desse mønstera, og korleis ein kan planleggje berekraftig uttak av ved slik at ein både tek vare på lokale behov og langsiktig karbonlagring.

Mange funksjonar

Sjølv om Desa’a har lange tørkeperiodar, leverer skogen ei rekkje økosystemtenester. Kassun fann at ulike delar av skogen bidreg på ulike måtar:

• Nordlege høgtliggjande område, med tett skog, leverer mest brensel, karbonlagring og vern mot ekstrem varme.
• Sørlege område, der skogen er meir open og artsrik, gir meir fôr, ville matplanter, medisinplanter og overordna biologisk mangfald.

Desse mønstera heng tett saman med høgde, vegetasjonsdekke og landbrukshistorie.

Avvegingar i skogbruket

Eit hovudmål med studien var å undersøkje korleis økosystemtenester påverkar kvarandre – både positivt og negativt. Klare avvegingar kom fram:

• Tenester som krev mykje biomasse, som vedhogst, kan redusere tenester som treng intakt skogstruktur, som karbonlagring og erosjonsvern.
• Regulerande tenester som karbonlagring og jordvern styrkjer derimot ofte kvarandre.

Studien viser òg at avveginga mellom vedressursar og karbonlagring har minka dei siste tiåra, truleg på grunn av naturleg gjengroing eller endra lokale haustingsmønster.

Kassun forklarar:

– Om vi fokuserer på éin enkelt nytte, kan vi undergrave andre. For å forvalte skogen berekraftig må vi forstå korleis tenestene verkar saman i landskapet.

Ei multimethodisk tilnærming

Fordi konflikt gjorde nytt feltarbeid umogleg i delar av prosjektperioden, kombinerte studien:

• eksisterande skoginventeringsdata frå 303 prøveflater
• satellittbilete som viser 35 års endringar
• maskinlæringsmodellar for å berekne biomasse og karbon
• klima- og jorddata
• beslutningsstøtteverktøy for å teste ulike forvaltningsstrategiar

Til saman gjorde dette det mogleg å kartleggje kvar økosystemtenester blir produserte, korleis dei verkar saman, og korleis dei har endra seg sidan 1980‑talet.

Forvaltningsalternativ for framtida

For å utforske framtidige val brukte studien ein 30‑års simuleringsmodell for å finne ut kor mykje ved som kan hoggast utan at karbonlagringa blir sterkt redusert.

Resultata viste at:

• dagens praksis, med moderat og jamt uttak, er meir berekraftig enn profittmaksimerande scenario
• når ein karbonpris på 15 USD per tonn CO₂ blir lagt inn, ligg eit optimalt uttaksnivå på rundt 10 megagram per hektar

– Lokalsamfunna har alt ein tendens til å hogge på ein berekraftig måte,» seier Kassun.

– Tradisjonelle praksisar samsvarar ofte overraskande godt med det modellen peikar på som best for skogen.

Vegen vidare

Funnene er direkte relevante for skogforvaltarar, politikkutformarar og restaureringsaktørar som arbeider i Etiopia og i Aust‑Afrikas tørre landskap. Arbeidet støttar klimaklok forvaltning som tek omsyn til både økologiske og sosiale realitetar.

Kassun konkluderer:

– Tørre skogar fortener langt meir merksemd i forsking og politikk. Dei støttar lokale levekår kvar einaste dag, og dei spelar ei stille, men avgjerande rolle i å stabilisere det globale klimaet.