Jaktar på årsaka til livsfarleg gass i RAS-anlegg

– Hydrogensulfid, altså H₂S, kan oppstå stille og raskt i moderne settefiskanlegg. Sjølv små nivå av gassen kan vere skadelege, og i verste fall dødelege, fortel forskingsleiar i Salmax Research, May Linn Buberg.

I forskingsprosjektet Frå gen til gass har forskarar frå Salmax Group AS og NMBU Veterinærhøgskolen undersøkt om bakteriane i vatnet kan gi tidlegare varsel om risiko for H₂S før problemet vert synleg i anlegget.

– Vi ønskte å finne ut om mikrobiologiske metodar og overvaking kan brukast til å oppdage risikobilete i RAS-anlegga. Det vi veit, er at det i slike system kan dannast H₂S i biofilter, slam og andre oksygenfattige soner, fortel Buberg.

– Svaret er meir samansett enn vi først trudde

Prosjektgruppa leita først særleg etter bakterieslekta Desulfovibrio, som kan vere involvert i sulfatreduserande prosessar. Ved NMBU vart det utvikla og testa metodar for prøvetaking, filtrering, dyrking, qPCR og identifisering av bakteriar frå vassprøver.

– I laboratoriet fekk vi tydelege utslag på referansebakterien Desulfovibrio desulfuricans, men Desulfovibrio vart ikkje sikkert påvist i feltprøvane, fortel professor i bakteriologi, Henning Sørum.

Sørum og Buberg fortel at resultata frå prøvane viste at problemstillinga med danning av H₂S er meir samansett enn dei først antok.

Bakteriane påverkar kvarandre til å danne gass

– Då vi dyrka feltprøvane vidare i laboratoriet, dukka det opp fleire bakteriar som viste teikn til gassproduksjon. Dette fortalde oss at H₂S-relaterte prosessar i settefiskanlegg ikkje nødvendigvis kan forklarast av éin enkelt målorganisme åleine, seier Buberg.

Forskarane oppdaga bakterieisolat som ikkje gav tydeleg reaksjon når dei vart dyrka kvar for seg, men som produserte gass når dei voks saman.

– Det kan tyde på at enkelte bakteriar påverkar kvarandre sin metabolisme, eller at eitt isolat produserer sambindingar som eit anna isolat kan bruke vidare i svovelrelaterte prosessar, forklarer Sørum.

Små endringar i biofilmen kan føre til farleg gass

I RAS-anlegg er det biofilter, der bakteriar lever tett saman i biofilm. Små endringar i oksygen, organisk belastning og vasskjemi kan påverke kva mikrobielle prosessar som vert dominerande. Difor vert kunnskap om korleis bakteriane påverkar kvarandre, svært viktig.

– Funna våre peikar mot at overvaking av H₂S-risiko ikkje berre bør handle om å leite etter éin bestemt bakterie, men òg om å forstå samansetninga og funksjonen til bakteriesamfunna i biofilteret, seier Sørum.

Funnet gir prosjektet ei ny og viktig retning: å undersøkje korleis mikrobielle konsortium, biofilm og miljøforhold saman kan bidra til H₂S-risiko i resirkulerande akvakultursystem.

– Vegen vidare vert å undersøkje kva bakteriar som bidreg til H₂S-relatert risiko når dei opptrer saman, og korleis biofilm i problematiske biofilter kan overvåkast meir treffsikkert. Prosjektet viser at jakta på éin «skuldig» bakterie kanskje ikkje er nok. For å forstå H₂S-risiko må ein òg forstå mikrobane som samarbeider i det skjulte, seier Buberg.

FAKTA:

RAS

RAS står for resirkulerande akvakultursystem. Eit RAS-anlegg er eit lukka oppdrettssystem som resirkulerer og behandlar vatnet kontinuerleg for å oppretthalde optimal vasskvalitet for fisk. I hovudsak er RAS-anlegg landbaserte.

Føremål:

• Redusere vassforbruket
• Gje full kontroll over miljøet (temperatur, oksygen, pH med meir)
• Auke biosikkerheita og redusere sjukdomsrisiko

FRÅ GEN TIL GASS

Prosjektet Frå gen til gass er gjennomført med støtte frå Regionalt forskingsfond Trøndelag og interne midlar frå Salmax Group AS. Deltakarar er Henning Sørum og Alekandra Bodura Gökso frå NMBU Veterinærhøgskolen, og Jakob Mo og May Linn Buberg frå Salmax Research.

Prøver er leverte av Helgeland Smolt og OSAN Settefisk.