Miljøtiltak

NMBU fikk heidarleg omtale og innspel på forbetringsområde i Universitas si kåring.

Miljøvennleg transport

NMBU eig 10 el-bilar og parken har ein eldreve hjullastar og ni golfbilar. I tillegg til at tilsette har tilgang til 63 parkeringsplassar for ladbare køyretøy på Ås og Adamstua. I 2017 og 2018 brukte NMBU høvesvis 143.000 kWh og 191.000 kWh på ladestasjonar. Det har vore ein betydeleg auke dei seinare åra. I 2018 vart det gjort endringar i vilkår for bruk av ladeplassane. Eigedomsavdelinga ønskte å gjera ladeplassar tilgjengelege for dei som treng det mest, slik at dei som bur 20 kilometer eller meir frå Campus kan lada frå hausten 2018. 

 NMBU brukar rundt 75 000 liter diesel i året. Omtrent halvparten blir bruka på jordbruksrelaterte aktivitetar på SHF og SKP. I tillegg brukar Veterinærhøgskulen nær på  20 000 liter i året på ambulatorisk verksemd, praksiskøyring og dyretransport. Resterande bruk av drivstoff er intern transport mellom campusane og på campus og dessutan til køyretøy i parken på Ås.  

 Mange tilsette og studentar bur på Ås, men stadig fleire tilsette og studentar pendlar. I 2017 vart det eit forbetra busstilbod mellom Ski og Drøbak. Både i 2017 og 2018 har studenttinget og NMBUs leiing jobba med å synleggjera behovet for eit betre togtilbod til og frå Ås. Det vil framleis vera behov for at kommunen i samarbeid med universitetet har fokus på dette. 

I 2017 har Ås kommune hatt ein gå- og sykkelstrategi på høyring. Det er veldig positivt at Ås kommune prioriterer arbeidet med tilrettelegging for gåande og syklistar og at NMBU har vore med i prosjektgruppa som har jobba fram strategien. Med heilårstilrettelagte fortau og sykkelvegar vil det bli enda meir attraktivt å sykla eller gå til og frå Ås stasjon og Korsegården. Det har òg vore eit eige høyringsmøte, kor tilsette og studentar kunne komma med betringspunkt i Ås og internt på campus. I 2018 vart både sykkel- og gåstrategi og tiltaksplan for sykling og gonge vedteke av kommunestyret i Ås. Dei vedtekne planane gir retning for arbeidet med å få fleire til å sykla og gå i Ås kommune. 

 I samband med HMS årsrapportering i 2018 vart det spurt om behov for dusjar og sykkeltilrettelegging i kvart bygg. Hausten 2018 har Eia kartlagt behovet for dusjar og tørkeskap på ulike bygg, og dessutan behov for sykkelparkering med og utan tak. Det vil ikkje vera mogleg å installera garderobar i alle bygg, men det er prioritert at det skal vera mogleg å dusja i eit nærliggande bygg der det ikkje er garderobe.  På bakgrunn av dette er garderobetiltak lagt inn i prioriteringslista til eigedomsavdelinga. 

Kvart år er NMBU med på Sykle-til-jobben-aksjon i samarbeid med Ås kommune og bedriftsidrettslaget. I 2017 og 2018 betalte Ås kommune deltakinga til alle som bur, jobbar eller studerer i Ås kommune. For å markera oppstart og spreia den glade bodskapen om sykling, arrangerte Ås kommune og NMBU sykkeldag i Ås sentrum medio april. Innbyggjarar, tilsette og studentar fikk tilbod om gratis sykkelservice. Det kom mange innbyggjarar, studentar og tilsette innom i løpet av ettermiddagen. 

Bygdebike-prosjektet 

Bygdebike rullar vidare. I løpet av tri år har sykkelordninga vorte ein del av kvardagen for mange som vil ha eit miljøvennleg transportalternativ i sentrum av Ås. At utviklinga skjer i studentbyen Ås er kanskje ikkje overraskande, men det unike med bygdebike er at sykkelleigeordninga har vorte eit godt alternativ til kommersielle og reklamefinansierte bysykkelordningar. 

 BygdeBike SB var i utgangspunktet ei studentbedrift ved Noregs miljø- og biovitskaplege universitet (NMBU) som ville få til eit unikt sykkeldelingssystem på Ås. NMBU, Ås kommune og Åspro, ei arbeidsmarknadsbedrift i Ås, har inngått eit samarbeid med Akershus fylkeskommune for å realisera prosjektet NMBU har som prosjektleiar fått 320.000,- kroner frå Akershus fylkeskommune til innkjøp av syklar. 

 I 2016 og 2017 vart 50 syklar med BitLock-låser testa ut mellom om Ås stasjon og NMBU. Bygdebike vart evaluert hausten 2017 og det var ønskeleg å få lås som toler norske vêrforhold betre, app med gjevne parkeringssoner (geofencing) og fleire syklar i omløp. Bygdebike fikk derfor ny lås- og appleverandør frå Donkey Republic våren 2018. 

 Bygdebike-prosjektet har fungert godt på mange område. Sidan systemet ligg i sjølve låsen og appen, trengst ikkje eigne dokkingstasjonar åt syklane. Nytt av året er at syklane no må parkerast i faste, virtuelle stasjonar på heilt ordinære sykkelstativ. I tillegg har låsane lang batterilevetid og med den nye leverandøren har det vore få tekniske problem. Feilmeldingar i systemet blir fanga betre opp, og det er lettare for Åspro å henta syklar som til dømes har eit punktert dekk. 

 Syklane har vore betydeleg i bruk blant studentar, tilsette og bebuarar i Ås. I tillegg har vi auka mengde syklar frå 50 til 100 som har gitt fleire syklar på Ås stasjon. Det er ein del sykkeltjuveri i Ås, men på dei tri åra systemet har vore i drift har vi berre mista ein sykkel. Åspro sørger for service og vinterlagring. Det kostar no fem kroner for ein 30 minutts sykkeltur. Bruken varierer ein del gjennom veka. Inntektene går i sin heilskap til drift av systemet. 

 Kjemikalia og plantevernmiddel 

NMBU har som mål å ha ein restriktiv bruk av kjemikalia, mellom dei plantevernmiddel. Laboratoriesikkerheitskoordinatorstillinga vart besett frå 1.3.17 og er no ei 100%-stilling. Laboratoriesikkerheitsnettverket er vidareført med medlemmar frå fagmiljøa og fakulteta. 

 På campus Ås blir det arbeidd kontinuerleg med mottakar av farleg avfall for å få til eit best mogleg samarbeid, og for å forbetra interne rutinar for handtering av farleg avfall. Det er gjennomført workshops for å oppdatera det elektroniske stoffkartoteket og for å vurdera risiko for kjemisk helsefare ved begge campusar. Alle laboratorium har gjennomført eit omfattande arbeid med å rydda, kasta og merka om kjemikaliane slik at alt er i samsvar med EUs merkeforordning (CLP-forskrifta). 1. juni 2017 var siste frist for å fasa ut eller merke om kjemikaliar med gammal faremerking.  Det er skaffa ein tilleggsmodul til det elektroniske stoffkartoteket, EcoOnline, for registrering av bruk av kreftframkallande og arvestoffskadelege stoff, bly og blyforbindelsar. 

 NMBU bruker ein god del plantevernmiddel i både drift og forsking. Desse blir nytta på BIOVIT, Senter for husdyrforsøk (SHF) og Senter for klimaregulert planteforsking (SKP). Den 550 dekar store parken inneheld både universitetet og tri store institusjonar, Norsk institutt for bioøkonomi og Nofima Mat/Marin. NMBU har 2500 dekar med beita og dyrka areal. Beita og dyrka mark disponerast av Senter for husdyrforsøk mellom anna til storfe, sau, geit og hest. NMBU har òg 2000 dekar med skog. NMBU har jamleg oppdatering av offentleg godkjent autorisasjon for alle som skal kjøpa og bruka plantevernmiddel. I tillegg må dei ha god kjennskap til bruk av stoffkartotek og rutinar for substitusjon. I stoffkartoteket skal kjemikalia risikovurderast. 

 Godt døme 

Parken ved NMBU jobbar kontinuerleg med miljøarbeidet sitt. Bilane i parken er el-biler, dei har batteridreve hekksakser, regnbed og dei har «sein-slått» på område med mykje blomstrar for å gjera livet betre for bier og humler. Parken har i fleire år hatt ein restriktiv bruk av kjemikaliar og nytt av året er at dei har investert i ei maskin som drep ugras med damp. Maskina har gjort at parken ikkje lenger brukar plantevernmiddel. 

 Miljøvennlege reiser og reisefrie møte 

NMBU har investert i digitale møteverktøy dei siste åra, både på møterom og på kontor (Skype for business). Det er laga ei oversikt over møterom der skype-møter kan gjennomførast på miljøarbeidets sider på nettet. 

Mange transportmiddel blir no leverte med fornybare energikjelder, og det er eit ønske at tilsette nyttar seg av det i størst mogleg grad på reiser. Leiinga ved NMBU disponerer i dag to elbilar som dei kan bruka på møte i nærområdet. Hausten 2018 har leiinga starta med å utarbeida ein eigen reisepolicy for NMBU kor miljøvennleg transport er eit viktig tema. Det meste av NMBUs reiseverksemd er konferansar og prosjektutvikling på tvers av landegrenser. Dette er eit samarbeid og fagleg utvikling som er i tråd med strategien åt universitetet. Flyreiser er dessverre framleis avhengig av fossilt brennstoff. Staten betaler klimakvotar for heile sektoren, basert på innrapporterte reiser frå 2015. Kvotekjøpet til staten dekkjer òg NMBUs reiseverksemd med fly. NMBU har likevel som mål å jobba for å auka talet på miljøvennlege reiser og erstatta fysiske møte med nettbaserte møte. 

Miljøtilrettelegging i bygg 

NMBU har dei seinare år forbetra miljøprestasjonane sine på bygg på desse områda:

  • Økt attvinning
  • Fjernvarme (fornybar oppvarming)
  • Straum med opphavsgaranti
  • Redusert vatnforbruk
  • Varmeattvinning

 Godt eksempel– berekraftig bruk av bygg

Det finst og blir utvikla mange spennande løysingar og teknologiar for god og effektiv drift, men brukarfokuset kan likevel bli betre. Dette ønskjer NMBU å gjera noko med og hausten 2017 starta NMBU opp eit prosjekt som set brukaren i fokus. Prosjektet fikk namnet “Berekraftig bruk av bygg”. Prosjektet er støtta av miljøteknologiordninga hos Innovasjon Norge å kartlegga korleis brukarane (tilsette og studentar) opplever i NMBUs bygg. Prosjektet har sett på kva for nokre digitale tenester brukarane ønskjer, kva behov for dialog og involvering som finst og kva moglegheiter ny teknologi gir. 

 Miljø på studie- og arbeidsplassen 

I 2017 har miljøkoordinator i samarbeid med fleire avdelingar og fakultet teke tak i miljøarbeidet som er synleg for besøkjande, studentar og tilsette. Resirkuleringsstasjonar i kantine- og studentareal, mindre bruk av eingongsutstyr og utskifting av behaldarar for drikkevatn har derfor vorte prioritert på fleire einingar. 

 Auka resirkulering 

I 2017 har Miljørådet prioritert å synleggjera resirkulering i kantine- og studentareal ved NMBU. EIA har etablert eit samarbeid med professor II Ole Jørgen Hanssen på MINA. Han underviser mellom anna i «Ressursar i kretsløp - berekraftig forvalting av avfallsressursar». SiÅs, Follo Ren (leverandør på studentbyen) og miljøkoordinator har årlege møte med studentane på dette kurset for å utveksla erfaringar om korleis vi kan få til ein betre, og meir samanhengande kjeldesortering i «studentbyane» og i studentareal ved NMBU. 

Figur 1 Viser attvinningsgrad, total mengde avfall og delen sortert ved NMBU i 2015 til 2018. 

Det er positivt at delen med sortert avfall frå NMBU ser ut til å auka frå 2015 til 2017. Det er likevel verd å merka seg at over halvparten av det sorterte avfallet er organisk slam (heste- og kumøkk) frå Veterinærhøgskulen. Dette blir i stor grad tørka og bruka til gjødsel av leverandør. Nedgangen i gjenvinningsgrad i 2018 kjem av i all hovudsak salmonellautbrotet på hesteklinikken på Veterinærhøgskulen. Det har ført til betydeleg nedgang i levering av hestemøkk, og dessutan ein betydeleg auke i restavfall etter sanering av utstyr. Dette avfallet kan ikkje resirkulerast. På dei fleste kopirom er det lagt opp til moglegheiter for å resirkulera for tilsette. I tillegg er det på Campus Ås investert i mange nye resirkuleringstasjonar i vrimleareal for studentar og tilsette. Dette ser ut til å ha redusert restavfallet på Campus Ås frå 2015 (308 tonn) til 2018 (216 tonn) med 92 tonn. 

 Vassforbruk 

NMBU eig og driftar distribusjonsnettet internt på den største delen av campus. Dette medfører at tap i røyrnettet på grunn av utette røyr og større lekkasjar er medrekna i forbruket. Dette er forbruk som normalt ikkje blir rekna med da dette vil liggja hos kommunen. I 2016 og 2017 har NMBU dessverre hatt nokre større lekkasjar som har påvirka forbruket negativt. NMBU er i dialog med Ås kommune for ei eigedomsavhending av røyrnettet. 

Energibruk

Det er gjennom ei årrekkje jobba kontinuerleg med optimalisering av energiforbruk ved NMBU. Dette har gitt seg utslag i lågare totalforbruk sjølv om talet på studentar og tilsette har auka jamt. Auken i 2016 og 2017 kjem av i hovudsak at nye SHF og Urbygninga vart kopla på. Begge Campusane er varma opp med fjernvarme. Olje blir no berre bruka til forsking på Fortek og SKP og dessutan spisslast/topplast på Vollebekk når det er veldig kaldt. Det er starta arbeid for å kunna erstatta bruk av fossil olje på Fortek.

 

 

El

Fjernvarme

Olje

Nærkjøling

Nærvarme

Solenergi

Sum

2014

21 612

16 049

176

39

268

0

38 145

2015

21 684

17 297

171

12

298

0

39 464

2016

20 046

19 027

82

16

228

0

41 853

2017

20 753

19 718

150*

5

331

0

42 224

2018

20768

19 658

139*

56

245

17

40 882

           

 

MWh

Faktor (g/CO2/kWh)

7

17,1

336

7

17,1

 

0

           

 

 

2014

151

274

57

0,27

4,6

 

488

2015

152

296

56

0,09

5,1

 

509

2016

149

344

25

0,12

5,5

 

524

2017

150

357

48

0,04

6,6

 

561

2018

145

336

 8

0,4

4,2

0

494

           

 

Tonn

 

 Tabell 2 viser forbruk av energi ved NMBU og tonn CO2. *Produksjonsolje, forsking på Fortek

NMBU kjøper opphavsgaranti på straumen som blir bruka. Denne typen avtalar viser at straumen kan sporast tilbake til eit vannkraft-, vindkraft-, solcelleanlegg eller ei anna fornybar energikjelde. NMBU kjøper straum med opphav frå vasskraft. Ved å bidra til marknaden med opphavsgarantiar vert NMBUs klimagassutslepp til el redusert med 10.900 tonn CO2.

Published 12. mars 2015 - 9:31 - Updated 11. august 2020 - 12:01